Śladem chemików z Biskupca – historia, o której warto pamiętać

Ponad pół wieku obecności Wojska Polskiego w Biskupcu, setki żołnierzy i pracowników cywilnych oraz historie, które przez lata pozostawały zamknięte w rodzinnych albumach i wspomnieniach. 23 września w Biskupcu uroczyście upamiętniono wojskową przeszłość miasta. Odsłonięto tablicę pamiątkową oraz otwarto wystawę „Historia ukryta za murami – śladem chemików z Biskupca”.

Uroczystość rozpoczęła się przy al. Broni, przed budynkiem dawnego sztabu jednostki wojskowej. To właśnie w tym miejscu odsłonięto tablicę poświęconą żołnierzom oraz pracownikom, którzy przez dziesięciolecia tworzyli historię biskupieckiego garnizonu. Symboliczny powrót do miejsca dawnej służby był szczególnie ważny dla licznie przybyłych byłych żołnierzy, dowódców i ich rodzin.

Kolejna część wydarzenia odbyła się przy pomniku „1945 – Powrót Warmii i Mazur do Macierzy” na Placu Wolności. W uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, Wojska Polskiego, generałowie, pułkownicy związani m.in. z Brodnicą, Tarnowskimi Górami, Olsztynem i Komorowem, byli dowódcy biskupieckich jednostek, żołnierze i pracownicy cywilni, przedstawiciele służb mundurowych, duchowieństwa, honorowi obywatele Gminy Biskupiec oraz mieszkańcy.

Ponad 50 lat wojska w Biskupcu

Historia garnizonu sięga 1945 roku. Na przestrzeni kolejnych dekad w mieście funkcjonowały różne jednostki wojskowe, jednak szczególne miejsce w tej historii zajęły wojska chemiczne.

W 1957 roku do Biskupca przybyła Podoficerska Szkoła Wojsk Chemicznych nr 13. W następnych latach struktury wojsk chemicznych były rozwijane i przekształcane, a w 1971 roku utworzono 3 Pułk Chemiczny. Biskupiec stał się ważnym ośrodkiem szkolenia kadr tej specjalności – w jednostce jednocześnie mogło przebywać nawet ponad tysiąc żołnierzy.

Biskupieccy chemicy sprawdzali się również poza poligonem. W 1997 roku blisko 60 żołnierzy uczestniczyło w usuwaniu skutków „powodzi tysiąclecia” na Opolszczyźnie, a rok później żołnierze neutralizowali chlor znaleziony w butlach na terenie Olsztyna.

Ostatnią jednostką funkcjonującą w Biskupcu był 3 Batalion Obrony Przeciwchemicznej. W 1999 roku podjęto decyzję o jego likwidacji, zamykając tym samym ponad półwieczny rozdział wojskowej historii miasta.

Historia wyszła zza murów

Zwieńczeniem wydarzenia było otwarcie w DPT „Sorboma” wystawy „Historia ukryta za murami – śladem chemików z Biskupca”.

Zgromadzone fotografie, dokumenty, mundury, odznaczenia i wojskowe pamiątki pozwalają zobaczyć nie tylko historię poszczególnych jednostek, ale również codzienność ludzi, którzy przez lata byli związani z garnizonem. Ekspozycja przypomina, jak znaczącą rolę wojsko odgrywało w życiu Biskupca i jak wiele rodzinnych historii rozpoczęło się właśnie za murami dawnych koszar.

Ogromny wkład w zachowanie tej historii i powstanie ekspozycji wniósł ppłk Ryszard Kędzior, ostatni dowódca biskupieckiej jednostki, który był również prowadzącym uroczystość. Zaangażowanie w przygotowanie wystawy włożyli także Bożena Szkiłądz-Staszak, Andrzej Staszak i Tomasz Rychlewski, przy współpracy z Centrum Kultury, Turystyki i Sportu w Biskupcu.

Dziś teren dawnych koszar pełni już zupełnie inne funkcje, jednak 23 września pokazał, że wraz ze zmianą przeznaczenia budynków nie musi znikać pamięć o ich przeszłości. Nowa ekspozycja ma szansę stać się ważnym punktem na historycznej mapie Biskupca – zarówno dla osób pamiętających czasy funkcjonowania garnizonu, jak i dla młodszych mieszkańców, którzy tę część historii miasta dopiero poznają.

Wystawę można oglądać w DPT „Sorboma” na I piętrze. We wrześniu obiekt jest czynny od poniedziałku do soboty w godz. 10:00–18:00.